حج-فرصتی برای گفتگو
تابستانی که گذشت،توفیق زیارت خانه خدا در آغاز زندگی مشترک نصیبمان شد.معتقدم حج از سویی توفیق است و از سویی فرصت.فرصتی برای یک پالایش معنوی و از سویی فرصتی برای مجموعه از شناخت ها.هر چند مجال نوشتن خاطرات حج و سخن گفتن از معنویات آن، در وبنگاشت میسر نیست اما گشودن صفحه ای از این مثنوی ،غنیمت است.
شهید مطهری در ترسیم بعد اجتماعی حج اشاره ای می کنند به ترکیب “کنگره عمومى اسلامى” :

از همه اجتماعات اسلامى مهمتر و عمومىتر و طولانىتر و متنوعتر برنامه حج است که بحق آن را «کنگره عمومى اسلامى» نام نهادهاند. بر هر کسى واجب است که اگر توانایى داشته باشد لااقل در عمر یک بار در این اجتماع عظیم شرکت کند. همه مسلمانان باید در زمان معین و روزهاى معین اعمال معینى را انجام دهند. همه باید یک نوع لباس در آن ایام بپوشند، یک نوع سخن به زبان آورند…یکى از کارهاى پسندیدهاى که در دنیاى امروز معمول است این است که افرادى که در یک محفل و یا کنگره براى اولین بار با هم آشنا مىشوند کارتهاى خود را مبادله مىکنند، اسم و آدرس یکدیگر را یاد مىگیرند. این کار وسیله مىشود که بعدها با هم نامه مبادله کنند، از کارهاى یکدیگر آگاه شوند، آثار و تألیفات خود یا آثار و تألیفات مورد علاقه خود را براى یکدیگر بفرستند. بدیهى است که این کارها پیوندها را محکم مىکند.اکنون مىبینیم اسلام در چهارده قرن پیش این زمینه را به وجود آورده است و توصیه کرده است که از اجتماع عظیم حج براى این منظور باید استفاده بشود. امام صادق فرمود: اسلام چنین اجتماعى را مقرر کرده است تا از شرق و غرب عالم جمع شوند و با یکدیگر در آنجا آشنا و دوست بشوند(حج-مرتضی مطهری).
نشستن دو یا چند مسلمان و گفتگو کردن آنها پس از انجام مناسک نه اشکال شرعی دارد و نه منع قانونی دارد.به شخصه بسیاری از مطالب ناب در خصوص سایر مسلمانان جهان را که نه در رسانه ها آمده و نه در مکتوبات نوشته شده ، از زبان حجاج شنیده بودم و فرصت شد تا به وضوح این مطلب را لمس کنم که گفتگوی رو در روی دو یا چند مسلمان چقدر موثر ، مفید و تازه است و فرصت چنین گفتگوهایی جز در ایام حج حاصل پیش نخواهد آمد.در این گفتگوها شاید خبری از توافق بر سر اختلافات مذهبی نباشد اما اگر تجربه کرده باشید متوجه این نکته خواهید شد که تفاهم موج می زند.