باید اعتراف کنیم که در جامعه ای ایدئولوژی زده زندگی می کنیم.نوع پوشش،نگرش های سیاسی،ارتباطات فرهنگی،هنر،وصلت ها همه و همه به عنوان شاخص هایی در کشیدن خطوط ایدئولوژیک جامعه ما عرض اندام می کنند.
حتما دقت کرده اید که در انتخاب دوست ،گروه ها سیاسی و پایگاه های اجتماعی ،مؤلفه های ایدئولوژیک چقدر موثر اند و داشتن یا نداشتن عقبه ای ایدئولوژیک در کسب قدرت چه نقش فربه ای را بازی می کند.متذکر می شوم که منظور از ایدئولوژی در اینجا بیشتر ایدئولوژی دینی و مجموع قضاوت ها و نگرش های ما نسبت به مسائل دینی است.

به شخصه معتقدم اختلافات طبقاتی جامعه ی ما (شاید به کار بردن "قشری" به جای "طبقاتی"مناسبت تر باشد) بیش از آنکه متاثر از وضعیت اقتصادی و یا شاخص های اخلاقی باشد،برخواسته از مؤلفه های ایدئولوژیک است.اگر در مقیاس جهانی به این مهم بنگریم،ضعف ما در تعامل با دنیا نیز بر محور همین ایدئولوژی می چرخد.
منظور از این نگاشت زیر سوال بردن ایدئولوژی نیست،هدف رسیدن به مدلی از ایدئولوژی است که عاملی برای هموار تر شدن تعامل اقشار جامعه و در نهایت کشور ما باسایر کشور ها باشد.
معتقدم که اولین گام در این راه، قائل شدن حقوق انسانی و نگاهی فارغ از برچسب های دینی ،برای تمامی مردم: ایرانی،غیر ایرانی،مسلمان و غیر مسلمان است،نگاهی انسان مدارانه و از جایگاهی انسانی و دنیوی.

شاید بهترین توجیه دینی برای این نتیجه گیری فرمایش امیرمؤمنان به مالک اشتر است:
"مهربانی با مردم را پوشش دل خویش قرار ده و با همه دوست و مهربان باش. مبادا هرگز، چونان حیوان شکاری باشی که خوردن آنان را غنیمت دانی، زیرا مردم دو دسته‎اند، دسته‎ای برادر دینی تو، و دسته دیگر همانند تو در آفرینش می‎باشند، اگر گناهی از آنان سر می‎زند، یا علت‎هایی بر آنان عارض می‎شود، یا خواسته و ناخواسته، اشتباهی مرتکب می‎گردند، آنان را ببخشای و بر آنان آسان گیر، آنگونه که دوست داری خدا تو را ببخشاید و بر تو آسان گیرد."

مجید مجیدی مسأله این است!
مجید مجیدی جایزه می گیرد! جایزه ی فیلم برگزیده! جایزه ی فیلم برگزیده ی انجمن روزنامه نگاران مسلمان!
مجید مجیدی سخنرانی می کند! مجید مجیدی تند سخنرانی می کند! مجید مجیدی سروش را "اندیشه‌ورز دنیاطلب" می خواند.!
مجید مجیدی خارج از دایره ی هنر هفتم و سینما با ادبیاتی کاملا سیاسی و دیکته شده سخن می گوید!
بر دستان مجید مجیدی بوسه می زنند!
مجید مجیدی! مسأله این است!

مجیدی را می شناسم با فیلم هایش : بچه های آسمان ،پدر،بید مجنون ،رنگ خدا و چقدر این فیلم ها جشنواره پسند و سیاه است.پر از مفاهیم انسانی ! تاکید می کنم:پر از مفاهیم انسانی! اما به چه قیمتی؟ .مجیدی مفاهیم انسانی را در قالب زشت ترین لوکیشن ها ی طبیعی به نمایش می گذارد.فقر ،بدبختی ،بی چارگی،کوچه های پر از لجن ،کنسروماهی،موتور گازی،و گاهی هم آب و چشمه و دریا ، به خوبی سیاه نمایی این کارگردان اخیرا ارزشی را در فیلم هایش نشان می دهد.
مجیدی خوشحال است که فیلم هایش جایزه می برد،و نامزد دریافت اسکار می شود ، فارغ از اینکه این فیلم ها بدترین تصاویر را از کشور ایران در جهان به نمایش می گذارد.

فراموش نمی کنم دو سال پیش زمانی که مجیدی به مسکو آمد و اثر سینمایی وی یعنی "پدر" در یکی از سینماهای شهر در معرض نمایش روس ها گذاشته شد.غالب سکانس های فیلم همراه با طعنه ی روس ها همراه بود که می گفتند : عجب مملکت کثیفی ! ، عجب اکولوژی بدی! ، عجب حجاب های بسته ای! ، عجب زنان زشتی ، عجب جاده های خرابی !.
نکته ی جالب توجه،بوسه های ملوکانه و قربان صدقه های ملیحانه ی دست اندر کاران و مسئولین فرهنگی کشور بود که بدرقه ی راه مجیدی گشته بود.

دیروز وقتی متن سخنرانی مجیدی را خواندم نوستالژی تلخ آن شب برایم تکرار شد.خنده دار است که یک کارگردان که سابقه ای در رای و نظر در حوزه ی اندیشه و موضوع خاتمیت ندارد ،این گونه مقلدانه و بدون هیچ سند و دلیلی شخص سروش را به باد توهین می گیرد و به راحتی وی را" اندیشه ورز دنیا طلب" خطاب می کند.فارغ از سخنان اخیر سروش که به شخصه با بخش اعظمی از آن موافق نیستم ، جای تعجب است که مجید مجیدی که در فضای دیگری سیر می کند ،این چنین پا به عرصه سیاست گذاشته و تند و تیز ،تاخت و تاز می کند.

خواندن متن سخنان وی ، به خوبی دیکته ای بودن متن را برای خواننده به نمایش می گذارد.شاید اگر یکی دوبار بیش تر متن را می خواند،حداقل برای حفظ استقلال و عزت شخصی خود ، از خواندن آن امتناع می ورزید.

نام شاهان از درم ها بر كنند

 نام احمد تا ابد بر مي زنند

 نام احمد نام جمله انبياست

 چون كه صد آمد نود هم پيش ماست

 جای بسی تاسف است که فضای فکری و اندیشه ای کشور ما خمود ،خواب زده و راکد شده است و خبری از آن مباحثات فکری و ایدئولوژیک اول انقلاب که در تاریخ و کتاب ها می خوانیم و برای مان نقل می کنند ، دیگر نیست .از سویی جای شکرش باقی است که اندیشمندانی چون دکتر سروش هنوز زنده اند و نظری بیان می کنند و فضایی برای بحث ایجاد می کنند تا کمی خواب از چشم آنان که دغدغه ی فکری دارند بیفتد و به مباحثه و تضارب آرا بپردازند. بارها این جا و خارج از این جا و در بین دوستان گفته ام که به شخصه در عالم فکر بنده ی هیچ کس نیستم و دست ارادت به کسی نمی دهم تا بتوانم به سهم خودم بی هیچ تعلقی فکر کنم ،تحلیل کنم و به سهم خود ارائه ی نظر کنم.در وادی فکر کسی معصوم نیست و در این کارزار تضارب آرا ، مفهوم حق و حقیقت نیز یک رنگ و یک صورت نیست و نمی توان بر یک نقطه و یک منبع تمرکز کرد و آن را حق مطلق شمرد و هم گان را مجبور به حرکت به آن سو کرد.

نقش دو نفر را در زندگی فکری ام نمی توانم نادیده بگیرم.اول مطهری و دوم سروش.بی تردید اگر کتاب های این دو نبود شاید فرصتی برای فکر کردن و بحث کردن و نوشتن برایم میسر نمی شد ، اما بنا به آنچه که در بالا نیز گفتم همه ی این ها سبب نخواهد شد که سخنان و نظرات این بزرگان را مطلق و تام و بی چون چرا قبول کنم. دوستانی که پی گیر موضوعات فکری در حوزه ی اندیشه باشند ،حتما مصاحبه ی اخیر سروش را با میشل هوبینک که ابتدا در سایت شخصی سروش به زبان انگلیسی و سپس ترجمه ی آن در سایت رادیو زمانه منتشر شده خوانده اند. سخنانی که این روزها زلزله ای بر پهنه ی اندیشه و سیاست انداخت و متاسفانه آتش به خرمن جاهلان و متهتکان نیز افکند. سخنان سروش در این مصاحبه حرف تازه ای نداشت و پیش از این نیز در کتاب "بسط تجربه نبوی" و تا قسمتی در کتاب "صراط های مستقیم" خود در خصوص آن گفته و نوشته بود.اما وقتی پای این موضوعات و سخنان به حوزه ی عمومی ،رسانه و ژورنالیسم وارد شود ، بی تردید واکنش های متفاوتی را در بر خواهد داشت که تر و خشک را با هم می سوزاند.به شخصه معتقدم بهتر بود سروش در فضایی بهتر به این موضوع می پرداخت ، نه در یک مصاحبه آن هم با مقدمه ی نا صالحی که نگارنده ی مصاحبه در ابتدای آن نوشته است و سپس توسط سایت رادیو زمانه که با بودجه ی پارلمان هلند در راستای اهدافی همچون براندازی نرم ، تاسیس شده است منتشر می شود. پیشنهاد می کنم دوستانی که خواهان تعمق بیشتر و فهم بهتر نسبت به این موضوع هستند از ابتدا به ترتیب ، مصابحه ی دکتر سروش ، نامه آیت الله سبحانی به دکتر سروش و   پاسخ نامه ی دکتر سروش به آیت الله سبحانی را ،سطر به سطر ،کلمه به کلمه با مداقه و بدون هیچ پیش فرض و ذهنیتی بخوانند.متاسفانه تیترمحوری رسانه ها و حتی نگاشت قبلی خودم به نوبه ی خود فرصت قضاوت منصفانه را از آنکس که در جریان این موضوع نیست ، می گیرد. بدون شک بحث و تبادل نظر در خصوص موضوع مطرح شده از سوی سروش جای ساعت ها بحث و مطالعه دارد و فضای وب نگاشت و نگارنده ی آن ظرفیت و گنجایش ارائه نظر قطعی پیرامون آن را ندارد.مناسب دیدم بنا به مطالعات قبلی خود به صورت اجمالی و اشاره نکاتی را عرض کنم.

از مجموع سخنان دکتر سروش این طور به نظرم آمد که: نیکو تر است بر حسب توافق یا عدم توافق با سخنان ایشان ، موضوع را به دو بخش 1-وحی و2- خطا پذیری در وحی تقسیم کنم و نظراتم را در معرض نقد دوستان قرار دهم. 1-وحی دکتر سروش در تعریف وحی می گوید :" وحی «الهام» است. این همان تجربه‌ای است که شاعران و عارفان دارند؛ هر چند پیامبر این را در سطح بالاتری تجربه می‌کنند".و در جایی دیگر نیز اشاره می کند: "اولياي خدا چنان به خدا نزديک و در او فاني‌اند که کلامشان عين کلام خدا و امر و نهي‌شان و حب و بغضشان عين امر و نهي و حب و بغض الهي است. پيامبر عزيز اسلام بشر بود و خود به بشريت خود مقر و معترف بود (قل سبحان ربي هل کنت الا بشرا رسولا؟)، اما در عين حال اين بشر چنان رنگ و وصف الهي گرفته بود، و واسطه‌ها (حتي جبرئيل) چنان از ميان او و خدا برخاسته بودند که هر چه مي‌گفت هم کلام انساني او بود هم کلام وحياني خدا. و اين دو از هم جدا نبود." با این بخش از سخنان سروش موافقم.الهام و شعر و وحی هم ارزند ،چرا که همگی دریافتی از جنس متافیزیک بوده و کیفیت و سلامت آن به گیرنده ی آن وابسته است و معتقدم وجود نازنین پیامبر اسلام در سیر به مقام دریافت وحی مهم ترین نقش را داشته است و برخلاف تصور عامیانه این طور نبوده است که فرشته ای انسان نما با دوبال پرواز کند به زمین بیاید و کلام خدا را زمزمه کند.

شهید بزرگوار مطهری در کتاب نبوت در دو بخش سخنانی در خصوص وحی نگاشته است که در بخشی از آن به نظر اقبال لاهوری به نقل از کتاب وی یعنی"احياء فكر دينی در اسلام" اشاره شده: پيغمبری را می‏توان همچون نوعی از خود آگاهی باطنی تعريف كرد كه در آن تجربه اتحادی ( چون حالت عرفانی يك حالت تجربه شخصی است اسمش را گذاشته تجربه اتحادی ، اتحاد هم يعنی اتحاد با خدا ، اتصال با خدا ) تمايل به آن‏ دارد كه از حدود خود لبريز شود و در پی يافتن فرصتهايی است كه نيروهای‏ زندگی اجتماعی را از نو توجيه كند يا شكل تازه‏ای به آنها بدهد. در شخصيت وی مركز محدود زندگی در عمق نامحدود خود فرو می‏رود ، تنها به اين قصد كه بار ديگر با نيروی تازه ظاهر شود و كهنه را براندازد و خط سيرهای جديد زندگی را آشكار سازد شكل‏ استعمال كلمه " وحی " در قرآن نشان می‏دهد كه اين كتاب آن را خاصيتی از زندگی می‏داند ، و البته اين هست كه خصوصيت و شكل آن بر حسب‏ مراحل مختلف تكامل زندگی متفاوت است. گياهی كه به آزادی در مكان رشد می‏كند ، جانوری كه برای سازگار شدن با محيط تازه زندگی دارای‏ عضو تازه‏ای می‏شود و انسانی كه از اعماق درونی زندگی ، روشنی تازه‏ای‏ دريافت می‏كند همه نماينده حالات مختلف وحی هستند كه بنا بر ضرورتهای‏ نوعی كه اين ظرف پذيرای وحی يا ببنا بر ضرورتهای نوعی كه به آن تعلق‏ دارد اشكال گوناگون دارد " . مطالعه سیره پیامبر گرامی اسلام حاکی از کسب ظرفیت های معنوی یک بشر است برای رسیدن به مقامی که از توصیف آن از سوی اندیشمندان در بالا ذکر شد. 1-خطا پذیری در وحی سروش در باب خطا پذیری در وحی می گوید :"من فکر نمی‌کنم که پیامبر «به زبان زمان خویش» سخن گفته باشد؛ در حالی که خود دانش و معرفت دیگری داشته است. او حقیقاً به آن‌چه می‌گفته، باور داشته است. این زبان خود او و دانش خود او بود و فکر نمی‌کنم دانش او از دانش مردم هم‌عصرش درباره‌ی زمین، کیهان و ژنتیک انسان‌ها بیش‌تر بوده است. این دانشی را که ما امروز در اختیار داریم، نداشته است. و این نکته خدشه‌ای هم به نبوت او وارد نمی‌کند چون او پیامبر بود، نه دانشمند یا مورخ." در سخن بالا سروش به طور غیر مستقیم به خطا پذیری در وحی اشاره می کند.که با آن موافق نیستم. می توان گفت : خطاپذیری و عدم تطابق دو موضوع جداگانه است. به عنوان مثال اگر در قرآن قانونی از قوانین فیزیک مطرح شود و بر حسب ابطال پذیری نظریات علمی ، باطل شود این حاکی از خطا در وحی است اما وقتی سخن از قوانینی همچون قصاص می رود و امکان ارائه جایگزین هایی ، منطبق با منشور حقوق بشر وجود دارد ، دیگر سخن از "خطا پذیری در وحی" ، ره به خطا بردن است.رشد و تعمق در تفسیر و نیز گسترش علم هرمنوتیک و تاویل، خود راهگشای حصول به قرائت عصری از وحی و سایر متون دینی می باشد. دکتر سروش نیز خود بارها در نوشته های مختلف به تفسیر المیزان و تاویل علامه طباطبایی در خصوص شهاب های آسمانی و اثرشان بر شیطان اشاره نموده اند که بنا به نظر علامه: به دلیل عدم تطابق متن این آیه با دانش امروزی بشر ، نیاز به نگاه از زاویه ای دیگر به این آیات است.

 پی نگاشت: بخشی از "غزلواره پایانی دیوان نبوت"،سروده ی دکتر سروش:

 چون توان در تو رسیدن؟ به دویدن؟ به پریدن؟

 نورپایی که چنین با دگران فاصله داری

 نه دل من طرب آلود نگاه و نفس توست

 از نگاه و نفست حق به طرف آمده، آری

 دولتی! اختر اقبال بلندی که بخندی

 رحمتی! سینه آبستن ابری که بباری

 روح عشقی، هنری خمر خرابات طهوری

 نفحات شب قدری نفس سبز بهاری

 توسن تجربه، ای فاتح آفاق تجرد

 در شب واقعه راندی ز مداری به مداری

 ز سوادی به خیالی، ز خیالی به هلالی

پای پر آبله جبریل و تو چالاک سواری

 میهمان حرم ستر و عفاف ملکوتی

 در تماشاگه رازی و تماشاگر یاری

 تو بر ارکان شریعت نزدی سقف معیشت

 سیر چشمی تو، رسالت ز تجارت نشماری

 به خدایی که تو را شاهد سوگند قلم کرد

 که حریفان قلم را به فقیهان نسپاری

پی نگاشت: وب نگاشت با آغوش باز پذیرای هدایای شما به مناسبت تولد اینجانب که مقارن با اول فرودین است ، خواهد بود.